انواع تقدم در كتب اوائل به پنج قسم گفته آمد : تقدم بالزمان ، تقدم بالذات كه از آن تقدم بالسبب و تقدم بالعليه نيز تعبير مىشود ، تقدم بالطبع ، تقدم بالوضع ، كه از آن تعبير به تقدم بالرتبة و بالمرتبة و بالترتيب نيز مىشود ، و تقدم بالشرف كه از آن تقدم بالفضل نيز تعبير مىكنند چنان كه سهيلى در روض انف تعبير كرده است ( ص 309 ج 2 ) . بعضى از عبارتهاى كتب حكمى به ظاهر مشعر بر انحصار اقسام سبق به پنج قسم است ولى در حقيقت اين تعبير به صورت حصر استقرائى است نه برهانى دائر بين نفى و اثبات ، هرچند قدماء در مقام احصاء بيش از پنج قسم نگفته‌اند . علامه حلى در شرح تجريد پس از بيان اقسام پنجگانه تقدم گويد : ثم المتكلمون زادوا قسما آخر للتقدم و سموه التقدم الذاتى و تمثلوا فيه بتقدم الامس على اليوم فانه ليس تقدما بالعليه و لا بالطبع و لا بالزمان و الا لاحتاج الزمان الى زمان آخر و تسلسل ، و ظاهر انه ليس بالرتبة و لا بالشرف فهو خارج عن هذه الاقسام . صاحب گوهر مراد گفته است : تعيين ملاك براى تقدم ذاتى كه مصطلح متكلمين است مشكل است . حاجى در شرح منظومه اقسام سبق را هشت قسم آورده است : پنج قسم مذكور و سبق بالماهية كه آن را سبق بالتجوهر نيز گويند ، و سبق بالحقيقة ، و سبق بالدهر و السرمد . و گفته است كه سبق بالحقيقة را صدر المتالهين بر اقسام سبق افزوده است و سبق دهرى و سرمدى را ميرداماد . سبق بالتجوهر يا بالجوهر كه سبق بالماهية است ، تقدم علل قوام يعنى اجزاى ماهيت نوعيه كه جنس و فصل است بر خود ماهيت نوعيه است ؛ و مقابل آن لحوق و تأخر ماهيت از اجزايش است و از اين قسم سبق است سبق ماهيت بر لوازمش . سبق دهرى